BÜRO YAPILARI PLANLAMA KRİTERLERİ
PENCERE AKSLARA GÖRE EN AZ ODA GENİŞLİKLERİ
1,25 m en küçük pencere veya pencere kolonu aks mesafesidir, bu standart boyutlara da uymaktadır. Buradan da duvar aks mesafeleri olarak 1,4; 3,75; 5,0 m. vs. bu boyutlar en uygun mobilya düzeni ve kullanım sağlar. Eğer daha büyük mesafeler isteniyorsa mesafeleri gerektiğinde 1,25 m= 2,50 m aks ölçüsü kullanılır. 1,875 m = 1 ½ Uba, büro yapıları için en büyük aks mesafesidir. Bu aks mesafelerine standart ölçüleri 625 mm veya 1,25 m olan kiriş mesafeleri de uyar. Bunar üç kirişte bir ön kolona oturur. İHTİYAÇ PROGRAMI Schnelle’ye göre gerekli alanlar (yazı masası 140/70) diğer büro yardımcı büro malzemesi ve servis alanları hariç: Yazı makinesi yeri …………………………………………………1,70 m² Memur ………………………………………………………………2,30 m² Dosya memuru……………………………………………………..1,90 m² Halkla meşgul olan memur ………………… ……………………2,50 m² RKW’ye göre yardımcı büro malzemeleri ve servis alanı dahil, gerekli alanlar: Sekreter ……………………………………………………………..1,00 m² Kendi başına memur ………………………………..,………6,00-9,00 m² Çok masalı odada, kendi başına çalışan memur ………………..5,00 m² Büyük bir çalışma salonunda kendi başına çalışan memur 3,80-4,80 m² Her şahıs başına konferans salonu…………………………… 2,50 m² Yardımcı büro malzemeleri ve servis geçitleri dahil her çalışma yeri, her memur için gerekli ortalama mekan Almanya’da; % 30…………………………………………………………….3,60-4,60 m² % 55 (ortalama 8,5 m²) ………………………………………7,00-9,00 m² % 15 ………………………………………………………… 9,00-15,00 m² den fazla. Dr. Rosenkranz’a göre, ortalama mekan ihtiyacı her memur için 4,00-6,00 m². Alman iş verimi, araştırma enstitüsü’ne göre ortalama 7,00-12,00 m². Amerikan araştırmalarına göre (con.life ins) servis ve yardımcı büro malzemeleri için gerekli alanlar (zemin alanı + 50 cm lik çevresi = bir yardımcı malzemenin alanı), dahil: Büro memuru 48 ft² (4,46 m²) Sekreter 72 ft² (6,70 m²) Bölüm şefi 100 ft² (9,30 m²) Müdür 144 ft² (13,40 m²) 2.Başkan 216 ft² (18,54 m²) 1.Başkan 324 ft² (27,89 m²) Oda derinliği odanın, bir veya çok masalı veya tek mekanlı büyük büro olmasına bağlı olarak değişir. Ortalama büro derinliği 4,50-6,30 metre. Gün ışığı 4,50 m derinliğe kadar yeterlidir (büronun, konumuna bağlı olarak) kaba kural olarak T= ışığın düştüğü derinlik = 1,5 Hf pencere lentosunun altına kadar olan mesafe ( hf = 3,00 m T = 4,50 m) daha derindeki masaları yani odanın son 1/3 bölümünü suni olarak aydınlatmalıdır. Koridor duvarı tarafındaki geçitler mekanın kullanım ve çalışma gereçlerinin kapladıkları alana göre ayarlanırlar. Genel olarak iki kişinin yan yana geçebilmesi gerekir.
AÇIK PLANLI BÜYÜK BÜROLAR İstatistiklere göre insan işittiğinin % 12 sini, tattığının ve hissettiğinin % 2 sini, kokladığının % 3 ve gördüğünün % 83 ünü kavrar. Beyindeki bilgi birikimi, yalnız işiterek % 20, yalnız görerek %40, görerek ve işiterek % 80 sağlanır. Açık planlı büro boyutları, kenar oranları 1:2 en uygunu 25x25 m mümkün, kolonsuz. Açık planlı bürolar, optimal aydınlatma, iklimlendirme, ses emici döşeme, tavan, duvar, pencere (perde) gerektirirler. Ergonomik şartlar, (çalışma fizyolojisi ve psikolojisi) dışarıya bakmayı, ışık değiştiren aydınlatma (750-1000 lux çizim odalarında 1000-1500 lux kullanım değeri), hava dolaşımı, sürekli gürültü sınır 50-55 phon, ayırım panoları, çiçeklikler, iyi bir renk seçimi ve su gerektirirler. En küçük açık planlı büro 100-120 çalışma yeri (hastalık, tatil, vs. den dolayı 80 kişi). Optimal büyüklük 150-250 çalışma yeri, en fazla 500-600 kişilik. 30-50 m den fazla yatay uzaklık uygun değildir, bu durumda yürüyen merdivenli düşey bağlantı yapılmalıdır. Ana bağlantı noktaları, asansör, dosya iletim vasıtaları, teksir, posta, boru postası, Telex kontrol saati, Büro malzemelerini içine alan çekirdekler vasıtasıyla yapılmalı. Sıhhi tesisat = 0,5 m² beher çalışma yeri için Vestiyer = 0,3 m² beher çalışma yeri için Dinlenme zonları = 0,4-0,5 m² beher çalışma yeri için. Merkezi posta odası = 0,1 m² her çalışan için. Çok fazla makineleşmiş bürolarda, çok fazla priz ve boş borular öngörülmelidir. Elektrik tesisat aksı 1,0x1,5 m, gerekirse çift döşeme yapın. Her masaya telefon bağlantı imkanı ve 15-20 masa içinde bir terminal öngörülmelidir. Pencerelerin, döşemelerin, mobilyaların, tavanın lambaların temizliği için servis gereklidir. Döşeme, bölme panoları ve mobilyaların tamiri için her çalışan kişi başına alanı | 0,2-0,6 m² olan atelye ve depo gerekir. Çöp merkezi: kağıt çöp, eski kağıtlar, elektrikli süpürge çöpü, mutfak çöpü vs için presleme ve depolama, boş çöp bidonları için oda. Adam başına 0,05-0.010 m² çöp odası alanı. Karışık büro sistemi. Yöneticiler için tek odalar, gruplar için grup büroları yazı ve diğer büro makineleri, muhasebe, çizim odaları ve benzeri çalışmalar için büyük açık mekanlar. DOSYA DEPOLARI Amaç: Dosyaların iyi bir şekilde düzenlenmesi ve muhafazası ile mekanın en iyi şekilde kullanılmasıdır. Dosya depoları için ihtiyaç programı (Ladner’e göre). Dolap genişliğinin artmasıyla birlikte aradaki geçit de genişler. LXB (Dosyalama mobilyası) = Mobilya alanı + ½ LxB + 0,5 = Geçit alanı toplam ihtiyaç = Mobilya + geçit alanı
Derin dolaplar daha ekonomiktir. Büyük arşiv rafları kullanıldığı ve dosyaların düşey ve yatay yerleştirildiği zaman geçit ve mobilya alanlarının oranlarını ortaya koyar. Düşey depolama halinde mobilya alanı 5,2 m² geçit alanı 4,6 m² (100 : 90) yatay depolandığı zaman mobilya alanı 3,2 m², geçit alanı 3,5 m² (90 : 100 tam tersi bir oran). Yatay depolamada kapasite daha az ve dolaplar daha yüksektir. Düşey depolamada personelden % 40 tasarruf sağlanır. Asarak yapılan depolamada duvar yüzeyi, klasörle depolamadan, % 87 daha fazla kullanılır. Dosyalar yürüyen bantlarla taşınabilir. Ayırım rafları olan bir çalışma alanı masası, küçük bir masa ve tekerlekli sandalye gereklidir. Dosya deposunun yeri merkezi olmalıdır. Pencere aksları 2,25-2,50 m. Net mekan yüksekliği 2,10 m. 1-2 normal büro katı içinde = 3 depo katı. Odaların kuru olması gereklidir. Çatı veya bodrum uygundur. Asma dosyaları ve yazı masası olan bandı, yazı masalarını uygun bir şekilde bağlar. Tekerlekli araba yazı tahtası veya kart kutusu olarak kullanılabilir.Hareketli mobilyalar mekanın daha iyi kullanılmasını ( % 100-120) ve mekandan tasarruf sağlarlar. Genel yerleşim standartlaştırılmamıştır. Duruma, arşiv, doysa deposu, kütüphaneye uyacak şekilde tertiplenmiştir. Yüksek döşeme yüküne dikkat etmelidir. El veya motorla kumanda.
BÜRO YAPILARI Yönlendirme farlı olarak dikkate alınır. Rosenauer’a göre USA da büro yapılarının % 90 ının ana aksı D/B konumundadır. Bu konumdaki çok derinlere kadar giren sabah v akşam güneşi rahatsız eder. Güney güneşi, güneş kırıcılarla kolay kontrol edilebilir. Joedicke’ye göre, ana aks K/G konumundadır. Böylece bütün odaların güneş alması sağlanır. Kuzey odaları, yalnız koridorsuz çözümlerde uygundur. Sistemler: Büro mekanlarının koridorun bir tarafında yer aldığı çözümler ekonomik değildir. Bunlar sadece büro mekanları derin olduğu zaman (gün ışığı aydınlatması yetmez) ekonomik olurlar. Büro mekanlarının koridorun her iki tarafında yer aldığı çözümler idari yapılar için normaldir. Tek odalar küçük salonlar gün ışığı alırlar. Çift koridorlu çözümler, yüksek şehir merkezlerinde büro yapıları: tüm mekanlar ulaşım çekirdeği (asansörler, merdiven bacaları) etrafında gün ışığı alacak veya suni olarak aydınlatılacak şekilde gruplandırılmışlardır. Şehirlerin dışındaki büro yapıları için yeni Amerikan sistemi: İçte ses emici, havalandırma ve aydınlatma için asma tavan olan büyük bir çalışma odası ve dışarıya bakan gün ışığı alan küçük çalışma odaları. Planlama: Konum: şehir merkezi, şehir kenarı veya şehir dışında. İşletmeye yakınlık-büyüyebilme imkanları, kamu ulaşımı ve oto-park yeri. Halihazır şartların ayrıntılı incelenmesi, işlev ve büro içi ilişkileri açıklığa kavuşturur olması gereken şartları tespit eder. Genel yerleşme, bölümlerin uygun olarak düzenlenmesi ve bunların yapıda yerleştirilmeleri için esastır. İhtiyaç programı: 1) iç trafik odaları a) Çalışma odaları (müdüriyetten arşive kadar). b) Sosyal servis ve duşlar, vestiyer, kısa dinlenme odaları, taze hava almak için balkon, bayanlar için makyaj odası ve dinlenme odası. 2) Halk trafiği olan mekanlar. 3) Teknik servis mekanları.
|